國quốc音âm新tân字tự

Preface to the new national script [AI]

Lời tựa Quốc âm tân tự [AI]

In ancient times China governed with knotted cords. [AI]

Thuở xưa Trung Hoa cai trị bằng thắt nút dây. [AI]

The sages of later ages replaced them with written signs. [AI]

Thánh nhân đời sau thay bằng thư khế (văn tự). [AI]

Their tadpole script, though it ran in all directions, always came back to the method of the six kinds of characters (六書). [AI]

Chữ khoa đẩu của họ tuy ngang dọc, rốt cuộc đều quy về phép lục thư. [AI]

When Qin Zheng burned the books and changed the strokes, the rules of phản thiết spelling and of the tones survived only in part, and the depth of the writing of the sages was swept away entirely. [AI]

Đến khi Tần Chính đốt sách, đổi nét chữ, phép phản thiết và cách bằng trắc tuy còn sót lại đôi chút, nhưng chỗ sâu xa của chữ thánh hiền thì đã mất sạch. [AI]

Our country was attached to China. Formerly it had only the national speech and no national script. [AI]

Nước ta phụ thuộc Trung Hoa. Trước nay chỉ có tiếng nước mình mà chưa có chữ nước mình. [AI]

Reading Chinese books, we borrowed their characters, some for the sound, some for the meaning, and added strokes to them to make Southern characters. [AI]

Nhân đọc sách chữ Hán, bèn mượn chữ của họ, hoặc hài thanh, hoặc theo nghĩa, thêm nét vào để làm chữ Nam. [AI]

They are crude and inconsistent, even more so than the script of Qin Zheng. [AI]

Chữ ấy quê kệch, không thông suốt, còn tệ hơn cả chữ của Tần Chính. [AI]

I once examined the trigrams of the three Books of Changes: they begin with two, then four, and are complete with eight. Doubled they make 64, and changed they make 4,096. [AI]

Tôi từng khảo các quẻ của ba sách Dịch: bắt đầu từ hai, tiếp đến bốn, thành ở tám. Chồng lên thành 64, biến ra thành 4.096. [AI]

(The sentence continues on p. 2.) [AI]

(Câu tiếp tục ở tr. 2.) [AI]

As for their stalk counts, those of Càn and Khôn match the days of a year, and those of the two books the number of the ten thousand things. [AI]

Còn số cỏ thi thì của Càn Khôn ứng với số ngày trong một năm, của hai thiên ứng với số của vạn vật. [AI]

Although the Classic of Music is scattered and lost, the five notes, the eight sounds and the twelve pitches, with their rules of clear and turbid, of decrease and increase, all accord with the nature of creation. [AI]

Kinh Nhạc tuy đã thất lạc, nhưng ngũ thanh, bát âm, thập nhị luật, cùng phép thanh trọc, tổn ích của chúng, không gì là không hợp với lẽ tự nhiên của tạo hoá. [AI]

I privately think that the making of writing must have had a simple and easy pattern that left out none of the sounds of people and things. It was lost only through Qin. [AI]

Trộm nghĩ việc tạo ra văn tự hẳn phải có một khuôn phép giản dị, không bỏ sót âm thanh nào của người và vật. Chỉ vì nhà Tần mà mai một đi thôi. [AI]

Now, feeling my way through sounds and strokes, I have created a kind of script, only for my own private notes. [AI]

Nay tôi mò mẫm âm và nét, sáng tạo ra một lối chữ, chỉ để tiện ghi chép riêng mà thôi. [AI]

How would I dare to say that it renders the speech of all humankind (倮蠱 read as 倮蟲, "the naked creatures")? [AI]

Há dám nói rằng nó thông được tiếng nói của loài người (倮蠱 = 倮蟲, loã trùng) sao? [AI]

Written by Master Nguyễn, recluse of Nam Thành (= Nam Định?), 五星聚斗, "the five planets gathered in the Dipper" (a date or a sobriquet, not identified). [AI]

Nguyễn Tử, cư sĩ Nam Thành (= Nam Định?), viết; 五星聚斗 "năm sao tụ ở sao Đẩu" (niên đại hay biệt hiệu, chưa xác định). [AI]

The Cán sounds, twenty-two characters [AI]

Hai mươi hai chữ âm Cán [AI]

The 22 Cán, each annotated with its sound: ông, ngông, hông, gông, công, lông, trông, đông, nông, tông, thông, [AI]

22 Cán, mỗi chữ kèm âm của nó: ông, ngông, hông, gông, công, lông, trông, đông, nông, tông, thông, [AI]

nhông, chông, giông, xông, không, sông, rông, mông, bông, vông, phông. [AI]

nhông, chông, giông, xông, không, sông, rông, mông, bông, vông, phông. [AI]

The Chi characters, one hundred and ten [AI]

Một trăm mười chữ Chi [AI]

The Chi table, five Chi for each Cán, each with its Nôm annotation (columns 2–8 of p. 3). `?` = annotation not certain. [AI]

Bảng Chi, năm Chi cho mỗi Cán, mỗi Chi kèm chú thích chữ Nôm (cột 2–8 tr. 3). `?` = chú thích chưa chắc. [AI]

End of the Chi table (columns 1–3 of p. 4). [AI]

Phần cuối bảng Chi (cột 1–3 tr. 4). [AI]

Distinguishing the eight tones of a base character [AI]

Phân biệt tám thanh trên chữ gốc [AI]

Method: on the base character [the tones] are marked according to âm and dương and the Four Symbols, so that every character becomes eight characters. [AI]

Phép: trên chữ gốc, đánh dấu phân biệt theo âm dương và tứ tượng, nên mỗi chữ thành tám chữ. [AI]

For example, 同 and 東 of the first rhyme, 東, are one character. Only, the sound of 同 lies above and is dương, the sound of 東 lies below and is âm. [AI]

Ví như 同 và 東 thuộc vần thứ nhất, vần 東, là một chữ. Chỉ có điều tiếng 同 ở trên, là dương, tiếng 東 ở dưới, là âm. [AI]

Divided by âm and dương, the four sounds 東 董 凍 篤 are the level, rising, departing and entering tones of âm, and the four sounds 同 洞 動 獨 the level, rising, departing and entering tones of dương. [AI]

Chia theo âm dương thì bốn tiếng 東 董 凍 篤 là bình, thượng, khứ, nhập của âm. Bốn tiếng 同 洞 動 獨 là bình, thượng, khứ, nhập của dương. [AI]

Marked by the Four Symbols, dương uses a full circle and âm a half circle. [AI]

Phân biệt bằng tứ tượng thì dương dùng vòng tròn đủ, âm dùng nửa vòng. [AI]

The character 同 is marked with a full circle at the left foot of the character, 洞 with a full circle at its left shoulder, [AI]

Chữ 同 đánh dấu vòng đủ ở chân trái của chữ, chữ 洞 vòng đủ ở vai trái, [AI]

動 with a full circle at its right shoulder, 獨 with a full circle at its right foot, [AI]

chữ 動 vòng đủ ở vai phải, chữ 獨 vòng đủ ở chân phải, [AI]

東 with a half circle at its left foot, 董 with a half circle at its left shoulder, [AI]

chữ 東 nửa vòng ở chân trái, chữ 董 nửa vòng ở vai trái, [AI]

凍 with a half circle at its right shoulder, 篤 with a half circle at its right foot, as below. The others follow this. [AI]

chữ 凍 nửa vòng ở vai phải, chữ 篤 nửa vòng ở chân phải, như dưới đây. Các chữ khác theo đó. [AI]

The Cán of đông with the eight tone marks: 東 董 凍 篤 (half circles), 同 洞 動 獨 (full circles). [AI]

Cán của đông với tám dấu thanh: 東 董 凍 篤 (nửa vòng), 同 洞 動 獨 (vòng đủ). [AI]

The method of phản thiết spelling and harmonised sounds [AI]

Phép phản thiết hài âm [AI]

The phản method: for a character one uses 翁 花 反, the upper character is taken from the sounds of the 一東 rhyme, joined to a sound of the 一先 rhyme that rhymes through the eight [tones]; the lower character is taken by its side sound. [Reading uncertain.] [AI]

Phép phản: ví như một chữ dùng 翁 花 反, chữ trên lấy từ các âm trong vần 一東 (nhất đông), ghép với một âm trong vần 一先 (nhất tiên) hiệp vần qua tám [thanh]; chữ dưới lấy theo âm bên cạnh. [Cách đọc chưa chắc.] [AI]

(The sentence continues on p. 6.) [AI]

(Câu tiếp tục ở tr. 6.) [AI]

As above, the spelling says 翁, 螉, 焉, 安: this combines into the character 安. [AI]

Như trên, phản rằng 翁, 螉, 焉, 安: đó là hợp thành chữ 安. [AI]

For example, 翁 宜 反: the spelling says 翁, 翁, 焉, 衣, this combines and gives the character 衣. [AI]

Ví như 翁 宜 反: phản rằng 翁, 翁, 焉, 衣, đó là hợp lại lấy chữ 衣. [AI]

Or one may run it through with 翁 翁 alone, that works too. [AI]

Hoặc chỉ dùng 翁 翁 xuyên suốt cũng được. [AI]

For example, 東 冤 反: the spelling says 東, 東, 顛, 端, this combines and gives the character 端. [AI]

Ví như 東 冤 反: phản rằng 東, 東, 顛, 端, đó là hợp lại lấy chữ 端. [AI]

The thiết method: for a character one uses 𣕃 切, chooses three sounds, combines them into one and takes it. [AI]

Phép thiết: ví như một chữ dùng 𣕃 切, chọn ba tiếng, hợp làm một mà lấy. [AI]

As above, the thiết says 𣕃, 唶, 訛, 唶, 花, ⿰口釋, 訛, 唶: these three 唶 sounds combine and give 訛. [AI]

Như trên, thiết rằng 𣕃, 唶, 訛, 唶, 花, ⿰口釋, 訛, 唶: ba tiếng 唶 này hợp lại lấy 訛. [AI]

Combined writing (Hợp Thư), the Chi form on the left and the Cán form on the right: the method in brief [AI]

Hợp Thư, dạng Chi bên trái, dạng Cán bên phải: phép tóm lược [AI]

螉 is 喊 翁 反: by the method combined into the character 螉. The others follow this, and the thiết method is the same. [AI]

螉 là 喊 翁 反: theo phép hợp thành chữ 螉. Các chữ khác theo đó, phép thiết cũng vậy. [AI]

Further Hợp Thư of ONG: 雍, 螉, 嗡, 噰. [AI]

Các Hợp Thư khác của ONG: 雍, 螉, 嗡, 噰. [AI]

嚥 is 翁 ⿰口𠸜 反: by the method combined into the character 嚥. The others follow this, and the thiết method is the same. [AI]

嚥 là 翁 ⿰口𠸜 反: theo phép hợp thành chữ 嚥. Các chữ khác theo đó, phép thiết cũng vậy. [AI]

Further examples: ⿰口淵, 焉, 淵, 卬, 喧. [AI]

Các ví dụ khác: ⿰口淵, 焉, 淵, 卬, 喧. [AI]

Threefold writing (Tham Thư), the combined form below and the Chi form above: in brief [AI]

Tham Thư, dạng hợp ở dưới, dạng Chi ở trên: tóm lược [AI]

Writing comes into being through sound. [AI]

Chữ nhân âm mà thành. [AI]

The sounds of China all come out straight, therefore the twenty-two Cán characters serve as marks, and they are enough to write them. [AI]

Âm của Trung Quốc đều phát ra từ chính, cho nên lấy hai mươi hai chữ Cán làm tiêu, đủ để viết. [AI]

As for the peoples of the borders, their sounds mostly come out from the side. One must use characters such as those with the Chi on the left and the Cán on the right as marks, and only then can they be written. [AI]

Đến như các dân ngoài biên, âm của họ phần nhiều phát ra từ bên cạnh. Phải dùng những chữ như Chi trái Cán phải làm tiêu thì mới viết được. [AI]

For example, the sound of ⿰舌⿴⿰片爿一 is 嗡 圈 反: combined into the character ⿰舌⿴⿰片爿一. [AI]

Ví như âm của ⿰舌⿴⿰片爿一 là 嗡 圈 反: hợp thành chữ ⿰舌⿴⿰片爿一. [AI]

Its sound is spoken quickly, the tongue curled under the jaw, the two rows of teeth wide open, the upper and lower lips drawn in on all sides: so the sound is formed. [辰 perhaps for 唇 "lips", ⿰广朮 not translated.] [AI]

Âm ấy nói nhanh, lưỡi cuộn dưới hàm, hai hàm răng mở rộng, môi trên môi dưới thu lại tám phía mà thành tiếng. [辰 có lẽ thay cho 唇 "môi", ⿰广朮 chưa dịch.] [AI]

For example, the sound of this character is 𱓄 花 反: by the method combined into the character 吧. [AI]

Ví như âm của chữ này là 𱓄 花 反: theo phép hợp thành chữ 吧. [AI]

(The sentence continues on p. 8.) [AI]

(Câu tiếp tục ở tr. 8.) [AI]

Its sound is spoken quickly, the upper and lower lips pressed together, the breath comes out with the two lips slightly open: so the sound is formed. Therefore its sound is a side sound, and its character must be written as Tham Thư. [AI]

Âm ấy nói nhanh, môi trên môi dưới khép chặt, hơi thở ra khi hai môi hé mở mà thành tiếng. Cho nên âm ấy là âm lệch, chữ của nó phải viết bằng Tham Thư. [AI]

The number of sounds [AI]

Số âm [AI]

The single Cán, joined with the tone marks (契象, that is, the distinguishing [of the tones]), make 176 characters. [AI]

Cán viết đơn, kết hợp với dấu thanh (khế tượng, tức là phân biệt), thành 176 chữ. [AI]

The single characters, joined with the tone marks, make 880 characters (among them 46, such as 喊, whose eight tones are rare, [found] in reduplicated words). [AI]

Chữ viết đơn, kết hợp với dấu thanh, thành tám trăm tám mươi chữ (trong đó có bốn mươi sáu chữ như 喊, tám thanh của chúng hiếm, [gặp trong] từ láy). [AI]

Combined writing with the Chi form on the left and the Cán form on the right, joined with the tone marks, makes 880 characters. [AI]

Hợp Thư dạng Chi bên trái, dạng Cán bên phải, kết hợp với dấu thanh, thành tám trăm tám mươi chữ. [AI]

Combined writing with the Cán form on the left and the Chi form on the right (the phản thiết pairs of the proposal), joined with the tone marks, makes 18,480 characters (among them 1,932 whose eight tones are rare, [found] in reduplicated words). [AI]

Hợp Thư dạng Cán bên trái, dạng Chi bên phải (cặp phản thiết của bản đề xuất), kết hợp với dấu thanh, thành 18.480 chữ (trong đó có 1.932 chữ có tám thanh hiếm, [gặp trong] từ láy). [AI]

Tham Thư follows this. [AI]

Tham Thư theo đó. [AI]