國Quốc音âm詩thi集tập

A hut of one room at the south corner of the citadel: enough to drink, short of rice to eat. The servant runs away, who would keep her? The lean old mare has no one to graze her. The pond is too narrow to stock fish; the house, used to idle talk, is slow to raise a striped (cat). Neither at court nor in hiding, neither right nor wrong: a hut of one room at the south corner of the citadel. (Several lines are unclear.) [AI]

Túp lều một gian ở góc thành nam: có nước để uống, thiếu cơm ăn. Đứa ở trốn đi, ai giữ; con ngựa gầy không ai chăn. Ao hẹp khó thả cá; nhà quen chuyện trò, ngại nuôi mèo vằn. Chẳng phải ở triều, cũng chẳng phải ở ẩn, chẳng phải thế này cũng chẳng phải thế kia: túp lều một gian ở góc thành nam. (Nhiều câu không rõ.) [AI]

Old friends from the boats and the merchants, pairs of them … I step aside in leisure now that the work is done. The common tea is made with snow water; seeking clearness, plum tea is convenient. Birds call, flowers open, the spring day is quiet; incense drifts, the chess game is over, the guests are gone. I have one single wish and dare not neglect it: the duty of a son and the duty of a subject. (Some words are unclear.) [AI]

Bạn cũ thuyền buôn, từng đôi một … (không rõ); ta lánh mình nhàn khi việc đã xong. Trà thường pha bằng nước tuyết; muốn trong vắt thì dùng trà mai. Chim kêu hoa nở, ngày xuân tĩnh lặng; hương lẫn trong ván cờ tàn, tiệc khách đã tan. Chỉ có một niềm, chẳng nỡ trễ nải: đạo làm con và đạo làm tôi. [AI]

Drifting and dejected, I have not yet become a true man of worth; it is enough to take after the way of the immortals and the Confucian scholars. On a moonlit night I rise to look at the shadow of the plum branch; on a spring day I sit marking the sentences of a page. Under fame and rank hang suffering and shame; within foolishness there is elegance. How many have passed the examinations? A leaf of the phoenix-tree in late autumn. (The last line is short; the source may be damaged.) [AI]

Lểu thểu chưa nên tiết trượng phu; miễn là phỏng dáng đạo tiên nho. Đêm trăng dậy xem bóng cành mai; ngày xuân ngồi chấm câu trên trang sách. Dưới công danh có khổ nhục; trong dại dột có phong lưu. Mấy người ngày nọ thi đỗ? Chiếc lá ngô đồng cuối thu. (Câu cuối ngắn, có thể nguồn bị hỏng.) [AI]

Days and months pass in the bamboo hermitage and the plum veranda; right and wrong do not reach the land of mist and cloud. My meals may be only pickled melon, and for clothes why ask for brocade? I nourish the water clear to look at the moon in the pond; I plough the land and plant flowers in the beds. When inspiration stirs on a snowy night, I chant a divine line, ringing and clear. [AI]

Am trúc hiên mai, ngày tháng qua; thị phi nào đến cõi yên hà. Bữa ăn dù chỉ có dưa muối; áo mặc nài chi gấm là. Nuôi nước cho trong để ngắm trăng nơi ao; cày đất, ươm hoa trong luống. Khi hứng động vừa đêm tuyết, ngâm được câu thần, ngân vang lanh lảnh. [AI]

I shake off so much dust and error; I raise my sleeve and go to the forest monastery. The woods are thick with shady trees, the flowers shake under the pestle; there are few people on the path, and the grass quickly takes over. Poetry carries the dust of the world, and I dislike lines that carry it; the host is without a thought, and relies on guests without a thought. In the empty veranda among bamboo and pines, I often have a mountain monk for a companion in chanting. (The second half of line 3 is unclear.) [AI]

Giũ bao nhiêu bụi trần lầm lỗi; vén tay áo đến chốn tùng lâm. Rừng nhiều cây rợp, hoa rung động (nghĩa vế sau không rõ); đường ít người đi, cỏ mau lấn. Thơ mang tục thì ghét câu mang tục; chủ vô tâm, nhờ khách vô tâm. Hiên vắng trúc thông lúc ấy, thường có nhà sư núi làm bạn ngâm thơ. [AI]

To be a man with neither virtue nor talent; in going or resting, I fall short in both. I will not duck and dive in the dangerous halls of power; in the quiet I keep my books and my belt. Who can tell how deep the sea of the heart is, who can know how short or long a man’s mind is? If anyone asks about the good and ill of the world, tell them the old man has gone deaf in both ears. [AI]

Làm người chẳng có đức cùng tài; đi hay nghỉ đều kém cả hai. Cửa quyền hiểm hóc, ta chẳng chui lặn; chốn thanh nhàn, hãy cứ giữ sách vở, đai áo. Dễ ai biết lòng bể sâu hay cạn; khôn biết lòng người ngắn hay dài. Việc đời lành dữ nếu ai hỏi đến, cứ bảo rằng ông đã điếc cả hai tai. [AI]

Three autumns in the examination hall have only wasted my name; with no talent how could I match the post of teacher? A blunt hoe I hope to turn the garden of the philosophers; a small boat cannot race on the sea of the six classics. A desk with books and a lamp, my two old friends; the plum at the window, the bamboo at the veranda, one clean heart. I am glad too that the vital breath is flourishing; I still rely on one single word (unclear: “đinh”). [AI]

Ba mùa thu nơi trường ốc, uổng cái danh ta; chẳng tài sao xứng chức tiên sinh. Cuốc cùn mong xới vườn chư tử; thuyền nhỏ khó đua bể lục kinh. Án sách, cây đèn, hai bạn cũ; song mai, hiên trúc, một lòng thanh. Lại mừng nguyên khí đang thịnh; còn nhờ một chữ “đinh” (nghĩa không rõ). [AI]

For several autumns now I have kept the family tradition; what fate clings to me that I cannot be let go? A lone figure wandering on the road of the examinations, two words faint and hazy about affairs of state. My talent is dull, so I fall behind my companions; others are worn down and their luck used up, while mine remains. I have not yet repaid prince and parents, and my heart is anxious: I owe a debt for the heaven-given rice and my father’s clothes. [AI]

Đã mấy thu nay giữ lệ nhà; duyên nào đeo đẳng khó tha. Một thân lẩn quất đường khoa mục; hai chữ mơ màng việc quốc gia. Tài lụt, kém bạn; người mòn mỏi hết phúc, còn ta. Ơn vua cha chưa báo, lòng canh cánh; tình mang nợ cơm trời áo cha. [AI]

With a bag of poems and a flask of wine, I stroll carefree along some miles of road. The terrace of Zǐ-líng is high and cool in autumn; Zhāng Qiān’s raft is light for the noble guest. Silkworms are reeled, the boat crowds the head of the shore; oysters are piled unevenly at the end of the village. Reading aloud, the fisherman at that time; the sound of the tide rises over the whole Thương Lang. (Several names are allusions I could not fully identify.) [AI]

Túi thơ bầu rượu, dạo chơi xênh xang mấy dặm đường. Đài Tử Lăng cao, thu mát; bè Trương Khiên nhẹ chở khách sang. Tằm ươm lúc nhúc, thuyền đầu bãi; hàu chất so le cuối làng. Thằng chài ngâm sách thuở ấy; tiếng triều dậy khắp Thương Lang. (Mấy điển tích tôi chưa nhận ra hết.) [AI]

Wealth and hardship are the work of Heaven; why toil and fuss over the rising and setting? I describe my pure heart in the plain vegetable (núc nác); I heap earth into beds for malabar spinach. Integrity and diligence are the great principles, to be held always; the old devotion to loyalty and filial duty must not be moved. Children and grandchildren, do not mind the hard life of the writing window; books and poetry are the true treasure for a thousand generations. [AI]

Sang hay khó là do trời; mọc lặn làm chi cho nhọc hơi. Tả lòng thanh nơi rau núc nác (nghĩa không rõ), vun đất ải luống mồng tơi. Liêm cần là tiết lớn, nên nắm giữ luôn; trung hiếu niềm xưa, đừng nỡ dời. Con cháu chớ ngại cảnh cửa sổ viết lách ngặt nghèo; thi thư mới là báu vật ngàn đời. [AI]

Green grass at the door of nourishment, I keep a kind heart; bamboo shade at the plum veranda sweeps off the dust of the world. The old family trade of poetry and books has always been one office; the old tie of incense and fire is the three figures (altar). Yan Hui’s water-gourd still holds the moon; Du Fu’s poems were made, the brush has a spirit. The debt to prince and parents I could not repay; my flowered shoes are still stained with the road to the blue clouds. [AI]

Cỏ xanh trước cửa nuôi dưỡng lòng nhân; trúc rợp hiên mai quét sạch bụi tục. Nghiệp cũ thi thư vốn chỉ một chức; duyên xưa hương hoả thờ tượng ba thân. Nhan Uyên: bầu nước vẫn còn trăng; Đỗ Phủ: thơ nên, bút có thần. Nợ vua cha chưa báo được; giày hoa còn dính dặm đường mây xanh. [AI]

I am free of care, whether I come or go; win or lose, like chess, who is a match? My old friends no longer love lamp and book; my nature is used to seeking only bamboo and plum. I plough through the snow, reciting the scenery; I hoe on spring outings over every hill. Children and grandchildren, do not mind the humble window of writing: a thousand heads of oranges and mandarins — that is me. [AI]

Thân nhàn, dầu tới dầu lui; thua được như cờ, ai kẻ đôi. Bạn cũ ít ham đèn và sách; tính quen chỉ tìm trúc cùng mai. Cày chống tuyết, ngâm đủ cảnh; cuốc chơi xuân khắp mọi đồi. Con cháu chớ hiềm cửa sổ viết lách đạm bạc: nghìn gốc cam quýt ấy là tôi. [AI]

The evening sun casts its shadow at the time of the red house; the world gathers in a single gourd of jade. The squirrels in the snow hang from the tree like dusted powder; the east cabinet gives moonlight to the lines. The mist sinks over the watery land, the cuckoo is silent (unclear); the swan seals the void, the wind gathers. My small boat still rows, unwilling to moor; Heaven grants a dark evening — where shall I return? (Several lines are unclear.) [AI]

Bóng chiều ngả, thuở lầu hồng; thế giới gom lại thành một bầu ngọc. Tuyết treo cây như điểm phấn; tủ đông dải trăng in thành câu. Khói chìm xứ nước, quyên lặng (không rõ); nhạn như chữ triện giữa hư không, gió thu về. Thuyền nhỏ còn chèo, chẳng chịu đậu; trời ban buổi tối, ước về đâu? (Nhiều câu không rõ.) [AI]

Just past sixty, or nearly ninety autumns (the figure is unclear); my back is thin, my skin sunken, my appearance dull. In the clear quiet of the forest and the stream, I have a hermit friend; at leisure I play at rites and music, the way of Confucius and Zhou. A bowl of rice comes by grace of the state; a grass hut shelters under the virtue of a foolish old man. Not a hair’s weight of merit to repay the lord; I teach my neighbours a few gentle scholars. [AI]

Vừa sáu mươi mấy, tám chín thu (số tuổi không rõ); lưng gầy da sạm, dáng lù khù. Chốn lâm tuyền thanh vắng, có bạn ẩn sĩ; nhàn chơi lễ nhạc, đạo Khổng Chu. Bát cơm nhờ ơn xã tắc; gian lều cỏ nương đức người ngu. Chẳng có chút công nào để đền ơn chúa; dạy láng giềng mấy sĩ nhu. [AI]

Hermitages high and low are set in tiers; the three bends rise and level out. I sweep the bamboo and step across the heart of the stream; I enjoy the plum and come home treading the moon’s shadow. My part in the wandering is a longing for the old village; pines and chrysanthemums tended recall the usual work. One moment of quiet leisure at that time — would a thousand gold buy it, I wonder? [AI]

Am cao am thấp đặt từng tầng; ba khúc khấp khểnh trở lại bằng. Quét trúc bước qua lòng suối; thưởng mai về đạp bóng trăng. Phận lang bạt đẽo đẽo thương quê cũ; chăm tùng cúc, nhớ việc thường ngày. Một phút thanh nhàn thuở ấy, nghìn vàng muốn đổi được hay chăng? [AI]

Greedy for leisure, I retreat to the mountains and rivers; on quiet days I look at a book, content. The hermitage is shaded, the birds call, the flowers stir; the window is still, the incense is spent, the smoke is thinning. Autumn rain waters three paths of chrysanthemum; spring wind brings one bed of orchids. If I am hidden, why look to town and city? Where is there no land of the officials? [AI]

Tham nhàn, lánh đến giang sơn; ngày vắng xem chơi sách, một lòng yên. Am rợp chim kêu, hoa chợt động; song im, hương tàn, khói thưa. Mưa thu rưới ba lối cúc; gió xuân đưa một luống lan. Đã ẩn thì cần gì thành thị nữa? Nào đâu chẳng là đất nhà quan. [AI]

A few turns of the Thương Lang, a single fishing boat; what stirs the feeling of strange scenery in the clear night? The moon rises over the mountain top, the whale chases its voice; the mist clears over the water, the mirage tower is gone (unclear). Two scrolls of landscape painted — the world gathers into a gourd of jade. I am glad at heart, still more for a refined writing; the old joy I do not mind to carry its burden. [AI]

Mấy khúc Thương Lang, một thuyền câu; cảnh lạ đêm thanh, hứng bởi đâu? Trăng mọc đầu non, cá kình đuổi theo tiếng; khói tan mặt nước, lầu thận khí đã không (nghĩa không rõ). Non sông vẽ được hai bức; thế giới gom lại thành một bầu ngọc. Ta ắt mừng lòng, lại thêm văn chính; vui xưa chẳng quản đeo âu. [AI]

Where there is eating there is worry; better to shut the door and snore. On idle days I open the Book of Changes; on quiet nights I look for plum blossoms, a companion of the old man. I have learned how perilous are the halls of power, and how winding is the road of gain. As for the wiles of the nuns and monks, to weigh gain and loss, it is not easy to match others in measuring. [AI]

Chốn nào ăn thì có lo; chẳng bằng cài cửa ngáy pho pho. Ngày nhàn mở quyển Chu Dịch; đêm vắng tìm mai, bạn lão bô. Đã biết cửa quyền nhiều hiểm hóc; cho hay đường lợi cực quanh co. Tuồng ni cốc được hơn thiệt, chưa dễ bằng ai đắn đo. [AI]

Traces of people who passed are worn in the stone; the flowery path is tangled, bamboo creeps through. The window lets in the slant of the sun; the cry of the gibbon rings over the mountain. Trees give a canopy and cool the hermitage; the clear lake shows the round moon’s shadow. The tortoise lies, the crane hides: they become my companions; they brood with me as one family. (The first line has a gap.) [AI]

Dấu người đi … đá mòn; đường hoa vướng vất, trúc luồn. Cửa song dải nắng xiên; tiếng vượn kêu vang qua núi. Cây rợp tán che am mát; hồ thanh trăng hiện bóng tròn. Rùa nằm, hạc ẩn, làm bầy bạn; ủ ấp cùng ta như một nhà. [AI]

I did not notice that I was nearly forty already; days and months are like a shuttle, a moment’s laugh. In the affairs of the world, one is full, one is hungry (unclear); who among men warms the chrysanthemum on the tenth? Rowing at night in the moonlight on the green river; the trees in spring are fresh with leaves. I covet no wealth or rank; my purity is like water; how could my heart bend even a little? [AI]

Chẳng hay đã gần bốn mươi; ngày tháng như thoi, một phút cười. Thế sự người no kẻ đói (nghĩa không rõ); nhân tình ai ủ cúc mồng mười? Đêm trăng chèo thuyền trên sông biếc; cây gặp ngày xuân lá tươi. Phú quý chẳng tham, thanh tựa nước; lòng nào cong vạy dù chút ít. [AI]